D Vitamininin Faydaları

D vitamini yağda çözünen ve sağlık için mutlaka gerekli bir vitamin.

Ne yazık ki çok az gıda bu vitamini kayda değer miktarda içeriyor. Bu gıdalar arasında yağlı balıklar, organ etleri, bazı mantarlar ve D vitamini eklenmiş gıdalar var.

Ama, sadece beslenme yoluyla alabileceğiniz diğer vitaminlerin aksine, D vitamini cildiniz güneşe maruz kaldığında vücudunuz tarafından üretilebiliyor.

Bu yüzden D vitamini teknik olarak aslında bir hormon. D Vitamini hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız lütfen bu yazımızı da okuyun: D Vitamini ve D Vitamini Eksikliği

D vitamininin gıdalarda çok az bulunması ve üstelik insanların büyük bir kısmının yeterince güneş ışığına çıkmaması yüzünden D vitamini eksikliği çok yaygın ve sadece ABD’de nüfusun %41,6’sı D vitamini eksikliği yaşıyor (1).

Ama yeterli D vitamini almanın sağlığa çok önemli faydaları var.

Bu yazıda D vitamininin sağlığa bilimsel olarak ispatlanmış 15 faydasını okuyacaksınız.

1) Kemik sağlığına iyi gelir

D vitamini kemik sağlığında çok önemli bir rol oynar.

Çünkü beslenme yoluyla aldığınız kalsiyum ve fosforun emilimini artırır ve bu iki mineral kemik sağlığı için çok önemlidir.

Araştırmalara göre kanında D vitamini oranı düşük olanlar daha çok kemik kaybı yaşıyor (2).

Ayrıca, yine araştırmalara göre D vitamini takviyesi alanların kemiklerinin kırılma riski %23-33 daha düşük (3, 4).

Ek olarak, yeni yapılan çalışmalar D vitamini takviyesi almanın, özellikle de D vitamini eksikliği yaşayan kişilerde kemik kırıklarının iyileşmesini hızlandırdığını gösteriyor. Ama bu sonuçları desteklemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var (5).

Pek çok uzman, kanındaki D vitamini oranı 12 ng/ml (25 nmol/l)’den az olanların günde en az 20-25 mcg (800-1000 IU) D vitamini içeren bir D vitamini takviyesi almasını öneriyor (2).

Bazıları ise bu oranın çok az olduğunu ve kandaki D vitamini oranını 30 ng/ml (75 nmol/l)’den yüksek tutmak için daha fazla D vitamini takviyesi alınması gerektiğini söylüyor (6, 7, 8, 9).

Ne olursa olsun, bütün uzmanlar, düşme ve kemik kırığı riski yüksek olan yaşlı bireylerin önerilen en yüksek dozda D vitamini takviyesi almasını tavsiye ediyor (2).

Özet Olarak: D vitamini kemik sağlığı için önemli olan minerallerin emilimini artırıyor. Yüksek D vitamini oranı kırık riskini ve kemik kaybını azaltıp, kırık kemiklerin daha hızlı iyileşmesini sağlayabiliyor.

2) Diyabet riskini azaltıyor

Diyabet, vücudunuzun karbonhidratları normal bir şekilde işleyemediği bir hastalık. Diyabetin birkaç farklı çeşidi var ama Tip 1 ve Tip 2 en yaygın görülen çeşitleri.

Tip 1 diyabeti genellikle çocuklukta veya ergenlikte çıkan bir hastalıkken, tip 2 diyabet genellikle daha ileri yaşlarda ortaya çıkıyor ve genellikle yaşam tarzıyla alakalı.

Ve D vitamini her iki hastalığa yakalanma riskini de azaltabilir.

Tip 1 Diyabet

Tip 1 Diyabet hastalığı insülin üreten pankreas hücrelerini yok eden bir otoimmün hastalığı.

Bu yüzden, tip 1 diyabet hastaları kan şekerini sağlıklı bir seviyede tutmak için gün içinde birkaç kez insülin enjekte etmek zorundalar (10).

Tip 1 diyabet hastalığının çok önemli bir genetik yanı olsa da, çeşitli çevresel faktörler – belki de düşük D vitamini alımı – hastalığın oluşmasında rol oynayabilir.

Örneğin, araştırmalara göre D vitamini takviyesi alan çocuk ve bebeklerin Tip 1 diyabet hastalığına yakalanma riski, almayanlara göre %29-88 daha düşük (11, 12).

Önerilen miktar 0-12 ay arası bebeklerde 400 IU, yetişkin ve çocuklar için 600 IU (13).

Ama bir sürü uzman bu tavsiyelerin düşük olduğunu söylüyor. Bir araştırmada günde 2000 IU D vitamini takviyesi almanın Tip 1 diyabet riskini azalttığı görülüyor (14).

Bunu söyledikten sonra belirtilmesi gerekir ki D vitamini ve Tip 1 diyabet ilişkisini çok az araştırma incelemiş durumda. Kesin bir sonuca varılmadan önce daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabet hastalığı zamanla gelişen bir hastalık. Eğer vücudunuz yeterli insülin üretemezse veya vücudunuz insüline karşı direnç gösterirse ya da her ikisi olursa ortaya çıkıyor (15).

Kimi araştırmalara göre kandaki D vitamini seviyesi Tip 2 diyabetin gelişiminde rol oynayabilir (16, 17, 18, 19).

Uzmanlar, D vitamininin insülin direncini azaltıp, insülin hassasiyetini artırıp, insülin üreten hücrelerin fonksiyonunu iyileştirerek Tip 2 diyabete karşı koruyabileceğine inanıyor (17, 20, 21).

İki yeni inceleme düşük D vitami seviyesine sahip insanların Tip 2 diyabete yakalanma olasılığının %55 daha yüksek olduğunu gösteriyor (22, 23).

Ötesi, günde en az 500 IU D vitamini alan yetişkinlerin, günde 200 IU’den daha az D vitamini alan yetişkinlere göre Tip 2 diyabet hastalığına yakalanma ihtimalinin %13 daha düşük olduğu görülüyor (23).

Benzer sonuçlar D vitamini eksikliği yaşayan çocuk ve ergenler üzerinde yapılan araştırmalarda da görülüyor (24).

Bir başka çalışmada, 2 aylık çalışma süresi boyunca haftada 50.000 IU D vitamini takviyesi verilen kişilerde açlık kan şekeri ve insülin direnci oranında, kontrol grubuna göre %5-21 azalma görüldü (25).

Ama belirtmek gerekir ki, bütün incelemeler D vitamininin koruyucu etkisi olduğunu göstermiyor (26, 27, 28).

Her ne kadar, Tip 2 diyabet hastalarının hepsinin D vitamini alımından faydalanma ihtimali olmasa da, özellikle de kan şekeri kontrolü kötü olanlara D vitamini gerçekten faydalı olabilir (26).

Özet Olarak: Yeterli D vitamini almak hem Tip 1 hem de Tip 2 hastalıklarına yakalanma riskini azaltabilir. Bazı durumlarda, D vitamini takviyeleri Tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri kontrolüne yardımcı olabilir.

3) Kalp sağlığına iyi gelebilir

D vitamini kalp sağlığınıza iyi gelebilir ve kalp krizi riskini azaltabilir.

Bir çalışmada, kanındaki D vitamini seviyesi 15 ng/ml (37 nmol/l)’den az olanların, 30 ng/ml (75 nmol/l)’den fazla olanlara göre kalp krizi geçirme riskinin 2 kat daha fazla olduğu görüldü (29).

Bir başka çalışmada ise , kanındaki D vitamini seviyesi 15 ng/ml’den az olanların kalp hastalığına yakalanma riskinin %153 fazla olduğu görüldü (30).

En yüksek risk, D vitamini seviyesi düşük olup aynı zamanda tansiyon sorunu olanlarda bulundu (30).

Bununla beraber, düşük D vitamini seviyesi genellikle kalp hastalığı riskinin yükselmesiyle bağlantılı olsa da, pek çok araştırma D vitamini takviyesi almanın riski düşürmediğini buldu (31, 32, 33, 34).

Uzmanlar D vitamini seviyesinin yanı sıra, güneşe maruz kalma süresi ve alkolsüz içkiler yerine D vitamini içeren içeceklerin tercih edilmesi gibi diğer faktörlerin de etkili olabileceğini iddia ediyor (35).

Bu yüzden, D vitamini takviyesi almak pek çok açıdan faydalı olsa da, D vitamini seviyesini yaşam tarzı tercihleriyle yükseltmek kalp hastalığından korunmada en iyi strateji olacaktır.

Özet Olarak: D vitamini seviyesi yeterli olanların kalp hastalığına yakalanma riski daha düşük. Ama D vitamini takviyesi almanın pek bir etkisi yok.

4) Çeşitli kanser risklerini azaltabilir

Yeterli D vitamini seviyesini korumak kanserin engellenmesinde bazı faydalara sahip olabilir.

Aslında, çeşitli araştırmalar D vitamini seviyesi yüksek olan bireylerin çeşitli kanser türlerine yakalanma riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor (36, 37).

İki yeni inceleme yeterli D vitamini seviyesine sahip kişilerin mesane kanserine yakalanma riskinin %25 düşük olduğunu gösteriyor. Yüksek D vitamini seviyesine sahip olanların bu hastalıktan ölme riski de daha düşük (38, 39).

Benzer bir şekilde, bir dizi başka araştırma da yeterli D vitamini seviyesini korumanın kolorektal kanser riskini azalttığını gösteriyor (40, 41, 42, 43).

Ek olarak, bazı araştırmalar D vitamininin kanserin ilerlemesini yavaşlatmada rol oynayabileceğini gösteriyor. Ama D vitamini takviyesinin etkili olup olmadığı net değil (44).

Aslında, birkaç araştırmaya göre, kanlarındaki D vitamini seviyesi artsa da, D vitamini takviyesi alanlarda koruyucu bir etki bulunamadı (45, 46, 47, 48, 49).

Yani, kansere karşı korunmada D vitamini takviyesi almanın etkili olup olmadığını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

O güne kadar, D vitamini seviyenizi yükseltmek için hayat tarzınızda değişiklik yapmak daha etkili olacaktır. Mesela daha sağlıklı bir diyet takip edip, güneş altında daha çok zaman geçirebilirsiniz.

Özet Olarak: D vitamini kanserin engellenmesinde rol oynuyor. Ama tam rolünü anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.

5) Erken ölüm riskini azaltabilir

D vitamini daha uzun yaşamanıza yardımcı olabilir.

Bir dizi araştırma kandaki D vitamini seviyesi ve erken ölüm riski arasında önemli bir bağlantı tanımlıyor (50, 51).

Örneğin, bir araştırma 50 randomize kontrollü çalışmayı ele aldı. Araştırmaya göre D vitamini takviyesi alanların erken ölüm riski %6 daha azdı (52).

Bu yüzden, güneş, beslenme veya takviye yoluyla yeterli D vitamini alanlar hayatlarına birkaç sene katıyor olabilir.

Özet Olarak: Yeterli D vitamini almak erken ölümü riskini bir miktar azaltabilir.

6) Depresyon belirtilerini azaltabilir

Araştırmacılar D vitamininin depresyon üzerinde de bir etkisi olabileceğini artık keşfediyor.

Vitaminin depresyon üzerindeki kesin rolü tam olarak anlaşılabilmiş değil. Bir teoriye göre beyindeki serotonin miktarını yükseltiyor ve serotonin de kişinin kendisini daha iyi hissedip, daha mutlu olmasını sağlıyor (53, 54).

Buna benzer bir şekilde, yeni bir inceleme de düşük D vitamini seviyesinin depresyon riskini %131’e kadar artırabileceğini gösteriyor (55).

Ama ne var ki bugüne kadar yapılmış araştırmalar D vitamini takviyelerinin depresyonu tedavi etmede veya engellemede etkili olduğunu kesin olarak ispatlayamadı (54, 55, 56, 57).

D vitamininin etkisi depresyon belirtilerinin şiddetine bağlı olabilir.

Mesela, D vitamini takviyeleri en çok şiddetli depresyon belirtisi yaşayanlarda etkili oluyor ve düşük şiddette depresyon belirtisi olanlarda daha az etkili oluyor (58).

D vitamininin bu etkilerini ve ne kadar takviye alınması gerektiğini tam olarak anlayabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyacımız var.

Özet Olarak: D vitamini, özellikle de şiddetli depresyon belirtisi gösteren kişilerde belirtlileri azaltabilir veya depresyona engel olabilir.

7) Kas kuvvetini artırır

Yeni yapılan araştırmalar yaşlılarda ve yetişkinlerde D vitamini ve kas büyümesi/kuvveti arasında yakın bir bağlantı olduğunu gösteriyor.

Yeni bir inceleme, D vitamininin sporcularda ve sıradan insanlardaki etkisini ele aldı.

İnceleme, D vitamini takviyesi alanların üst ve alt vücut kuvvetlerinin, almayanlara göre biraz daha fazla arttığını buldu (59).

Benzer bir şekilde, bir dizi araştırma yaşlılarda D vitamininin kas kuvvetini, düşme riskini ve zayıflığı nasıl etkilediğini araştırdı. Araştırmaların büyük bir çoğunluğu D vitamini takviyesinin kas kuvvetini artırdığını ve böylece yaşlılarda yere düşme oranının daha düşük olduğunu buldu (60, 61).

Günlük 800-1000 IU yaşlılarda kas kuvvetini artırmak için yeterli bir doz. Faydalar en çok kanındaki D vitamini seviyesi düşük olanlarda görülüyor (60).

Gençler üzerindeki araştırmalarda ise bunun 8 katı daha fazla bir doz kullanıldı. Bu yüzden gençlerde D vitamininin etkilerini görebilmek için daha yüksek bir doz kullanmak gerekebilir (59).

Ama kesin bir tavsiye için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Özet Olarak: Yeterli D vitamini almak kas kuvvetini artırabilir. Aynı zamanda yaşlılarda düşme ve zayıflık riskini azaltır.

8) Multiple Skleroz’ın engellenmesi ve tedavisinde yardımcı olabilir.

Multiple Skleroz (MS) beyin, omurilik ve gözlerdeki optik sinirlerle ilgili bir otoimmün hastalığıdır.

Bazı araştırmalar yeterli D vitamini kan seviyesinin MS’ye yakalanma riskini %62’ye kadar azalttığını gösteriyor (62, 63).

Ayrıca, MS hastalığına yakalanmış olan bireyler kanlarındaki D vitamini seviyesini yeterli oranda tutarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir (64, 65). Ama bu kesim üzerinde çok az araştırma yapıldı (66).

Özet Olarak: D vitamini MS riskini azaltabilir ve ilerleyişini yavaşlatabilir. Ama daha çok araştırma yapılması gerekiyor.

9-15) D vitamininin diğer faydaları

Geçtiğimiz 10 yılda boyunca D vitamini bilimsel araştırmanın popüler bir konusu haline geldi.

Bu yüzden, D vitamininin çeşitli alanlardaki faydalarını inceleyen yeni araştırmalar sürekli yapılıyor. D vitamininin bazı potansiyel faydaları:

9. Daha az astım atağı: Günlük 300-1200 IU D vitamini alımı okul çocuklarında astım ataklarını azaltabiliyor (67, 68).

10. Soğuk algınlığının engellenmesi: D vitamini takviyesi almak üst solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanma riskini azaltmakta yardımcı olabilir (69, 70).

11. Ameliyat sonrası iyileşmenin hızlanması: Yeterli kan seviyesi ameliyat sonrası iyileşmeyi hızlandırabilir (71).

12. Kronik ağrının azalması: Yeterli D vitamini seviyesi bazı kişilerde kronik ağrının azalmasına yardımcı olabilir (72, 73, 74, 75).

13. Sağlıklı doğum: Hamilelik sırasında D vitamini takviyesi almak bebeğin daha uzun ve daha sağlıklı bir kiloda doğmasını sağlayabilir (76).

14. Parkinson hastalığından korunma: Yüksek kan seviyesi Parkinson hastalığı riskini azaltabilir (77, 78).

15. Yaşlıların zihinsel gücünü koruma: Yeterli kan seviyesi yaşlılarda zihinsel gücün korunmasında yardımcı olabilir (79).

Önemle belirtmek gerekir ki yukarıda bahsettiğim konularda yapılan araştırmalar çok az.

Ayrıca, yukarıdaki bazı çalışmaların yapısı, ters etkinin aslında düşük D vitamini kan seviyesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamamızı imkansız kılıyor.

Özet Olarak: Yeterli D vitamini seviyesi çeşitli sağlık faydalarıyla bağlantılı. Ama bu faydaların onaylanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Sonuç

D vitamini vücutta çeşitli önemli roller oynuyor.

O yüzden ister yiyecek, güneş veya takviye yoluyla olsun, yeterli D vitamini kan seviyesini korumak sağlık açısından çok önemli.

İnsanların farkında olmadan D vitamini eksikliği yaşaması çok sık görülen bi durum. Bu yüzden, D vitamini seviyenizi bir doktora kontrol ettirebilirsiniz.

D vitamini eksikliğinin belirtlerini okumak için tıklayın: D Vitamini Eksikliğinin 9 Belirtisi

D vitamini eksikliği yaşayan ve güneşe fazla çıkamayan insanlar mutlaka D3 formunda D vitamini takviyesi almayı düşünmeli.

Dozaj tavsiyesi kişiden kişiye değişebilir. Bunu doktorunuza sormanız daha uygun olur.

Ayrıca güneş yoluyla D vitamini alırken dikkatli olmalısınız yoksa cildiniz yanabilir.

D Vitamini hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız lütfen bu yazımızı da okuyun: D Vitamini ve D Vitamini Eksikliği

Yazan: Alina Petre

Benzer Yazılar

loading…

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir